بهتر است در چه مقطعی در خارج از کشور تحصیل کنید؟

آخرین بررسی منابع: ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ · زمان مطالعه: حدود ۵ دقیقه

انتخاب مقطع مناسب برای تحصیل در خارج از کشور به این بستگی دارد که الان چه مدرکی دارید، می‌خواهید به کجا برسید و چه شرایط زبانی، مالی و تحصیلی دارید. بیشتر دانشگاه‌ها شرایط ورود مشخصی دارند، پس پیش از تصمیم باید بدانید کدام مقطع برای شما باز است. این مقاله چند پرسش ساده برای تصمیم‌گیری و مدت رایج مقاطع را مرور می‌کند.

پرسش اول: الان چه مدرکی دارید؟

بالاترین مدرک شما، مقطع بعدی را محدود می‌کند. دانشگاه‌ها شرایط ورود مشخص دارند: برای ورود به کارشناسی معمولاً مدرک پایان دبیرستان یا پیش‌دانشگاهی معتبر (گاهی در رشته‌های مرتبط) لازم است، برای ارشد مدرک کارشناسی با نمرهٔ مناسب (معمولاً در رشته‌ای مرتبط) و برای دکتری معمولاً مدرک ارشد یا معادل آن و گاهی سوابق پژوهشی. اینکه مدرک شما در کشور مقصد چگونه ارزیابی می‌شود از کشوری به کشور دیگر فرق می‌کند؛ مثلاً در آلمان، طبق DAAD، مدرک دبیرستان خارجی همیشه برای ورود مستقیم کافی نیست.

سابقهٔ کار مرتبط، دورهٔ کوتاه‌مدت و پروژه‌های پژوهشی هم می‌تواند به پرونده کمک کند، اما جای مدرک لازم را نمی‌گیرد. شرایط را همیشه از صفحهٔ برنامهٔ مورد نظر بخوانید.

پرسش دوم: می‌خواهید به کجا برسید؟

هدف شغلی یا تحصیلی شما، مقطع مناسب را روشن می‌کند. این‌ها پیشنهاد ISA برای تصمیم‌گیری است:

هدف	مقطع احتمالی	نکته
شروع تحصیل عالی یا شغل‌هایی که کارشناسی لازم دارند	کارشناسی	مدت و شرایط ورود را از دانشگاه ببینید
تخصصی‌شدن در یک حوزه یا تغییر گرایش	کارشناسی ارشد	معمولاً مدرک کارشناسی مرتبط لازم است؛ ارشد پژوهشی مسیر ورود به دکتری را هم باز می‌کند
پژوهش، دانشگاه یا مشاغل پژوهش‌محور	دکتری	اغلب سوابق پژوهشی و پیشنهاد پژوهشی می‌خواهد؛ مقالهٔ اپلای دکتری را ببینید
مهارت عملی برای یک شغل مشخص	مدارک کاربردی/مهارتی (vocational یا دانشگاه علوم کاربردی)	ساختار و شناسایی مدرک در هر کشور فرق می‌کند؛ علوم کاربردی و حرفه‌ای را ببینید

برای مثال، اگر هدف شما ادامهٔ مسیر پژوهشی تا دکتری است، معمولاً فقط یک مدرک ارشد کافی نیست و سابقهٔ پژوهشی هم می‌خواهند؛ شرایط هر برنامه فرق می‌کند. اگر می‌خواهید در رشته‌ای که در آن ارشد می‌خوانید مهارت بیشتر کسب کنید، شاید کارشناسی مرتبط یا دروس پیش‌نیاز لازم باشد.

مدت رایج مقاطع

طبق صفحهٔ رسمی کمیسیون اروپا، بیشتر برنامه‌های تمام‌وقت چرخهٔ اول (کارشناسی) در اروپا ۳ یا ۴ سال (۱۸۰ تا ۲۴۰ ECTS) و چرخهٔ دوم (ارشد) ۱ تا ۲ سال (۶۰ تا ۱۲۰ ECTS) هستند؛ رشته‌هایی مثل پزشکی، داروسازی، دامپزشکی و معماری ممکن است ۵ یا ۶ سال طول بکشند. این اعداد برای اروپاست؛ در کشورهای دیگر ساختار می‌تواند متفاوت باشد. دورهٔ دکتری هم از کشوری به کشور دیگر و از برنامه‌ای به برنامهٔ دیگر در مدت و ساختار فرق می‌کند؛ مدت و شرایط آن را از صفحهٔ همان برنامه ببینید.

جزئیات پذیرش را در مقاله‌های اخذ پذیرش در کارشناسی و اخذ پذیرش در کارشناسی ارشد آورده‌ایم.

اگر شرایط تحصیلی یا زبانی کافی ندارید

گاهی مدرک یا نمرهٔ زبان شما برای ورود مستقیم کافی نیست. در بعضی کشورها دوره‌های مقدماتی وجود دارد: برای نمونه در آلمان دورهٔ Studienkolleg یا دو سه نیم‌سال تحصیل مشابه در کشور خودتان (طبق DAAD)، در بعضی کشورهای انگلیسی‌زبان دوره‌های Foundation یا Pathway برای کارشناسی و pre-master برای ارشد. مدت، هزینه و پذیرش بعدی را از دانشگاه یا ارائه‌دهندهٔ دوره بپرسید و ببینید ورود به دانشگاه مقصد بعد از آن مشروط است یا تضمین‌شده. برنامه‌های زبان (مثلاً زبان انگلیسی برای اهداف آکادمیک) هم می‌تواند شما را برای ورود آماده کند؛ مخصوصاً در ارشد که شرایط زبان اغلب مهم‌تر است.

پرسش‌هایی که پیش از تصمیم باید پاسخ دهید

• آیا شرایط ورود (مدرک، نمره، زبان) را برای مقطع مورد نظر دارم؟
• هزینهٔ کل چقدر است و منابع مالی من کدام است؟ (هزینهٔ تحصیل در خارج از کشور)
• هدف بعد از تحصیل من چیست و این مقطع به آن کمک می‌کند؟
• آیا ویزای دانشجویی برای این مقطع و کشور برای من مناسب است؟ شرایط را از صفحهٔ رسمی ببینید.
• آیا بورسیه برای این مقطع وجود دارد؟ (بورسیه‌های ارشد، دکتری و کارشناسی)

برای مقایسهٔ کشورها مقایسهٔ مقاصد تحصیلی محبوب و برای بررسی دانشگاه‌ها فهرست دانشگاه‌های ISA را ببینید. اگر مطمئن نیستید کدام مقطع و برنامه برای شما مناسب‌تر است، می‌توانید از مشاورهٔ ISA هم کمک بگیرید.

پرسش‌های پرتکرار

آیا می‌توانم بعد از دیپلم مستقیم در خارج از کشور کارشناسی بخوانم؟

بستگی به کشور و دانشگاه دارد. در بعضی کشورها مدرک دبیرستان خارجی برای ورود مستقیم کافی نیست و دورهٔ مقدماتی یا چند نیم‌سال تحصیل لازم است (مثلاً آلمان، طبق DAAD). شرایط را از صفحهٔ دانشگاه و صفحهٔ رسمی کشور ببینید.

آیا برای ارشد باید همان رشتهٔ کارشناسی را بخوانم؟

معمولاً پیشینهٔ مرتبط لازم است؛ تغییر رشته گاهی با دروس پیش‌نیاز ممکن است. شرایط هر برنامه فرق می‌کند.

ارشد یک‌ساله بهتر است یا دوساله؟

یکی بهتر از دیگری نیست. طبق اتحادیهٔ اروپا ارشد ۱ تا ۲ سال (۶۰ تا ۱۲۰ ECTS) است؛ ساختار، هزینه و هدف خودتان را با هم بسنجید.

آیا می‌توانم بدون ارشد دکتری بخوانم؟

بعضی برنامه‌ها مدرک ارشد یا معادل آن می‌خواهند و بعضی مسیرهای مستقیم دارند؛ همه چیز به کشور و برنامه بستگی دارد. جزئیات در مقالهٔ اپلای دکتری آمده است.